Ilac universal - Perparesite dhe mangesite e takses mbi transaksionet financiare

Ideja e nje takse mbi transaksionet financiare nuk eshte e re. Mendimet e para per kete u hodhen qe ne vitet 30 te shekullit te 20 nga John Maynard Keynes. Ekonomisti me fame nga Britania e Madhe e shihte kete takse si nje instrument te efektshem kunder spekulimeve. 40 vjet me vone nje tjeter ekonomist i quajtur Tobin iu kthye kesaj ideje dhe propozoi nje takse te njesuar mbareboterore ne tregjet e valutave. Sic dihet e ashtuquajtura taksa Tobin nuk u vendos kurre. Ne vitin 2002 nje studim i shkencetareve gjermane terhoqi shume vemendjen. Paul Bernd Spahn asokohe profesor per financat publike ne Universitetin Goethe ne Frankfurt shqyrtoi me porosi te Ministrise federale per Bashkepunim Ekonomik dhe Zhvillim zbatimin ne praktike te takses Tobin ne Evrope. Megjithese ai arriti ne nje rezultat pozitiv politika nuk arriti ta fuse taksen.

Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Ekonomisti Paul Bernd Spahn Politika gjendet natyrisht edhe nen ndikimin e institucioneve financiare te cilat e refuzojne nje takse te tille si shqetesuese per aktivitetin e tyre. Dhe atehere nuk kishte as shkak per te menduar me gjate per kete takse. Nuk kishte ndonje krize serioze ne treg - shprehet sot Paul Bernd Spahn.

Vetem nje mjet per te siguruar para per shtetin

Por gjerat nderkohe kane ndryshuar. Ne nje kohe ku njera krize pason tjetren tema e takses mbi transaksionet financiare eshte jo vetem mjaft aktuale por ka fituar madje nje shumice mbeshtetese. Ajo nuk rekomandohet160 vetem nga kancelarja gjermane Angela Merkel dhe presidenti francez Nicolas Sarkozy. Me pare edhe Parlamenti i BE-se ishte shprehur per nje takse te tille. Komisioni i BE-se sheh tek ajo madje nje nga masat per shmangien e krizave te ardhshme financiare. Eksperti financiar Wolfgang Gerke kete nuk arrin ta kuptoje

Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Specialisti i financave Wolfgang Gerke. Taksa mbi transaksionet financiare nuk do te shmange asnje krize financiare. Ato shkaktohen kur raportet ekonomike baze jane te gabuara.

Per Gerken taksa ne diskutim e cila nuk vlen me vetem per transaksionet ne valuta por per te gjitha transaksionet financiare do ti sherbeje ne radhe te pare financimit publik.

Shteti perseri po kerkon para shtese ne vend qe te behet me eficient dhe te kurseje ne vendet e duhura per te reduktuar keshtu borxhet.

BE shpreson deri 20 miliarde euro te ardhura ne vit nga vendosja e takses mbi transaksionet financiare. Nese ajo do te vendosej cdo transaksion ne burse do te taksohej me deri 005. Nje nivel i arsyeshem mendon Paul Bernd Spahn160 Nese krahasojme kostot e transaksioneve para dhjete vjetesh me ato sot ku luajne nje rol te qenesishem telekomunikacioni dhe kompjuterat atehere kjo takse eshte nje pjesez e vogel e kostove te tjera te transaksioneve.

Kush do te preket

Investuesit afagjate te cilet vetem nje here ne vit bejne ndryshime ne kapital nuk do te preken fort nga kjo takse. Por ndryshe qendron puna me spekuluesit. Taksa do te preke ndjeshem te ashtuquajturin .... sektor High Frequency Trading ku porosite nga programet kompjuterike per tregtine dalin me shpejtesi sekondash. Ky sektor mund te marre pjeserisht fund nga nje takse per transaksionet financiare. Dhe ketu fillojne mosmarreveshjet. Disa thone keshtu tregut i humbet likuiditeti. Ndersa te tjeret argumentojne taksa do te kontribuoje ne nivelimin e luhatjeve te forta ditore ne treg. Shkencerisht asnje prej argumenteve nuk eshte i vertetuar - thote Wolfgang Gerke.

Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Bursa e Londres. Hap i vetmuar evropian - me apo pa Londren

Polemika ka edhe per pyetjen nese nje veprim i njeanshem ne plan evropian do te demtonte rende tregjet financiare evropiane. Nje studim aktual i analistit te bankes UBS Arnaud Giblat u jep municion kundershtareve te nje takse te tille. Sipas studimit bursa suedeze ne vitin 90 pesoi nje renie prej 85 per shkak te kesaj takse. Por profesor Spahn thote se shembulli suedez nuk eshte i vlefshem160 Se pari kjo mund te jete e vertete nese nje takse e tille futet tani ne nje ekonomi te vogel. M.q.s. ka shume alternativa atehere aktoret thjesht i drejtohen tregjeve te tjera. Nga ana tjeter kemi shembullin e kundert Britanine e Madhe. Vendi aplikon nje takse te ashtuquajtur stamp tax pra nje takse mbi transaksionet e burses dhe nuk ka pasur asnje lloj tendence zhvleresimi pasi tregu thjesht eshte shume i rendesishem.

Kjo takse mbi vleren e shtuar per transaksionet ne burse ekziston prej me shume se 300 vjetesh por aplikohet vetem mbi aksionet e sipermarrjeve te cilat juridikisht jane te regjistruara me seli ne Britani te Madhe. Deri tani Londra ka kundershtuar vendosjen e nje nje takse mbi te gjitha transaksionet financiare. Angela Merkel dhe Nicolas Sarkozy lane te hapur nese taksa mbi transaksionet financiare do te vendosej ne rast nevoje vetem ne eurozone.

Por edhe nese britaniket do te heqin dore nga qendrimi i tyre bllokues dhe taksa do te vlente ne te gjithe BE-ne ekonomistet si Wolfgang Gerke mbeten skeptike Sot me nje klikim ne kompjuter mund ti zhvendos porosite e mira nga Frankfurti ne bursen e Nju-Jorkut.

Pra nje takse e tille do te kishte kuptim vetem nese do te vlente per te gjitha tregjet ne bote. Kjo per momentin nuk duket se do te ndodhe.

Autor Zhang Dahong / E. Xhani

Redaktoi Elert Ajazaj

160