Reduktimet e shpenzimeve basti i madh i pasigurt i qeverise britanike

Qeveria britanike njoftoi detajet e reduktimit te shpenzimeve publike. Si pasoje rreth gjysme milioni vende pune do te shkurtohen deri ne vitin 2014 dhe thuajse te gjitha ministrite do te perballen me shkurtime drastike te buxhetit e madje edhe Mbreteresha do te preket prej kesaj mase te re. Edhe pse behet fale per reduktimet me te medha qe nga Lufta e Dyte Boterore mbetet per tu pare fakti nese ato do te kene apo jo rezultatin e pritshem

Mbreteresha e Anglise ka anuluar festen e Krishtlindjeve ne Pallatin Bakingam por qe nga e merkura i duhet te perballet edhe me prishje te tjera planesh. Dhe kete here nuk behet fjale vetem per plane festash. Masat e shkurtimit te shpenzimeve ne sektorin publik te bera publike te merkuren ne Parlamentin britanik perfshijne nder te tjera edhe nje reduktim te buxhetit mbreteror. Sipas guvernatorit te Bankes se Anglise Mervin King Britania do te perballet me nje dhjetevjecar te veshtire ekonomikisht. Gazetat britanike e kane cilesuar te merkuren e kaluar pra diten e shpalljes se ketyre masave si e merkura e sepates. Ishte vete shefi i Thesarit britanik Osborn ai qe permes nje fjalimi ne Parlament u beri te ditur britanikeve se tashme kane ardhur kohe te veshtira dhe se financat publike do tu nenshtrohen shkurtimeve te medha. Ministri i Financave i koalicionit konservator-liberal kerkon qe te reduktoje me aq sa mundet deficitin e jashtezakonshem buxhetor te vendit te tij pergjate dy viteve te ardhshme. Plani i tij i reduktimeve ka objektiv edhe reduktimin e deficitit deri ne 0. Dhe per ta arritur nje gje te tille duhet derdhur gjak.

Sot eshte dita kur Britania e Madhe ka vendosur qe te ndryshoje kursin e saj duke iu shmangur gremines dhe te perballet me te gjitha shpenzimet e jashtezakonshme te dhjetevjecarit te shkuar deklaroi Osborn ndersa paraqiti masat e tij ne Dhomen e Komunave. Ne korrik ai e kishte paralajmeruar vendin se keto masa do te ishin te rrepta dhe se do te paraqiteshin te plota ne vjeshte. Pikerisht te merkuren ishte radha e detajeve te ketij masterplani.

Edhe buxhetet e ministrive do te reduktohen ndjeshem madje ne masen 19 sipas planit te politikanit 39-vjecar. Dhe vec kesaj do te shkurtohen edhe rreth 500 mije vende pune te sektorit publik ne harkun kohor te 4 viteve te ardhshme. Shpenzimet e shtetit do te ulen me 83 miliarde dhe taksat do te rriten me 29 miliarde paund. Te gjitha keto por dhe te tjera jane shifra jashtezakonisht te medha dhe sigurisht qe nuk do te priten aspak mire nga britaniket te cilet e ndjejne se kjo parashikon per ta dite me te veshtira. Sindikatat nderkohe i kane mobilizuar anetaret e tyre per ti kundershtuar shkurtimet e vendeve te punes ndersa studentet kane dale neper rruge per te protestuar ne lidhje me rritjen e shpenzimeve te shkolles. Megjithate nuk ka shans qe britaniket te kete te njejtin reagim qe kane aktualisht francezet ndaj reformave qe kerkon te ndermarre Sarkozi. Pavaresisht gjithe inatit dhe zemerates qe shume shtresa dhe grupe te popullates jane duke shprehur shume britanike duket se jane pajtuar me fatin e tyre te ardhshem. Sipas disa sondazheve te opinionit pjesa me e madhe e anglezeve mendon se masat aktuale te kreditimit te shpenzimeve publike jane te pashmangshme per shpetimin e vendit.

Koalicioni vete e ka pergatitur publikun per kete dite qe kur mori pushtetin ne dore majin e kaluar. Qe ne ate kohe u paralajmeruan shkurtime te ndjeshme madje me te medha e te ndermarra ne vend qe pas Luftes se Dyte Boterore. Ministrite moren detyren e parashkrimit te dy skenareve te shpetimit njeri me reduktimin me 25 te shpenzimeve dhe tjetri me reduktimin deri ne masen 40. Nga keto reduktime u perjashtuan vetem ministrite e shendetesise dhe te zhvillimit.

Masat e publikuara te merkuren benin fjale per nje reduktim ne masen 19. Dhe nga ana e tij shefi i financave britanike beri te gjitha perpjekjet e mundshme per te argumentuar se ai kishte te drejte ne ate qe po parashtronte. Qeveria nderkohe ka rritur ndihmat per femijet e familjeve te varfra. Por pavaresisht ketyre pak aneve pozitive masat e ndermarra jane tronditese.

Vete Osborn-it iu desh nje ore e plote per te parashtruar te gjitha pikat e ndryshimit qe perfshinte plani i tij. Sipas tij e vetmja alternative e kesaj mase do te ishte falimentimi i shtetit. Ne fakt deficiti me te cilin po perballet Britania e Madhe eshte me i larti ne te gjithe Europen dhe agjencite e ndryshme mbikeqyrese e kane perseritur ne menyre te vazhdueshme marrjen e masave per te ulur shifren alarmante.

Megjithate shume vezhgues thone se masat me te buta te reduktimit te borxhit do te kishin qene te mjaftueshme dhe rezultative. Laburistet qe jane aktualisht ne opozite deklaruan se ne vend te balancimit te deficitit duhej bere pergjysmimi i tij brenda kater viteve te ardhshme. Tregjet financiare mund te ishin kenaqur me shume me masa jo kaq drastike.

Per shume analiste politika e Osborn-it eshte nje eksperiment i madh politik nje bast jashtezakonisht i madh dhe cka eshte me e rendesishme me nje perfundim ende te paqarte. Sipas nje zyrtari te larte te Ministrise se Financave qe ka folur ne kushte anonimiteti askush madje as Osborn vete nuk e ka te qarte se cfare do te ndodhe me pas. Opozita e ka akuzuar qeverine konservatore per perdorim te krizes se borxheve si nje pretekst per te vene ne jete vizionin e tyre per nje qeveri me te vogel ne permasa. Shume ekonomiste kane paralajmeruar per nje renie te mundshme te Britanise ne recesion. Joseph Stiglitz nje ekonomist i laureuar me cmimin Nobel ka shkruar nje dite me pare ne shtypin britanik se masat qe Britania ka marre jane nje kumar qe vendi do ta perballoje shume keq. Sipas tij masat e marra do te ngadalesojne apo ndalojne rimarrjen ekonomike te vendit. Ndersa sipas nje kolumnisti te Financial Times Martin Wolf masat e marra do te ulin ndjeshem rritjen ekonomike te vendit madje deri ne shkallen 2 gjate vitit te ardhshem.

Dhe arsyet qe te cojne ne nje shqetesim jane reale. Sipas indikatoreve ekonomike situata eshte me e veshtire dhe me e keqkrahasuar me ate te 6 muajve me pare. Cmimi i pasurive te patundshme ka rene dhe konsumi si ai i privateve ashtu edhe konsumi tregtar gjithashtu ka rene. Dhe nuk do shume mend qe te imagjinosh problemet qe do te sjellin keto masa ne konsumin vendas. Per kete mjafton qe te hedhesh veshtrimin tek Irlanda fqinje. Qeveria britanike i ka publikuar te gjitha masat e shkurtimeve drastike dhe gjithcka qe ajo mund te beje nga ky moment e ne vijim eshte qe te kryqezoje gishtat e te lutet qe ky hap shume i madh te shkoje mire. Shpresa ne kete rast eshte qe ekonomia britanike te ndjeke shembullin e Kanadase qe pavaresisht nje reduktimi te madh te shpenzimeve ne vitet lsquo90 pati nje rritje te madhe ekonomike ne vijim. Kryeministri britanik David Cameron dhe zevendesi i tij liberal Nik Cleg shpresojne qe dhimbja e madhe e tanishme e shkaktuar nga reduktimet e buxhetit dhe shpenzimeve publike te harrohet nga britaniket me kalimin e kohes dhe kryesisht te jete harruar kur te vije koha qe ata te votojne per zgjedhjet e ardhshme te pergjithshme te cilat do te zhvillohen 5 vjet me pas. Nese gjithcka do te shkoje mire atehere buxheti i vendit do te jete i shendetshem ne ate mase sa te lere mjaftueshem hapesire per reduktime te taksave.

Ne kete perpjekje te tij David Cameron Kryeministri i ri konservator i vendit ndihmohet edhe nga fakti qe ai ka mbeshtetjen e njeres prej gazetave me me ndikim ne vend The Sun. Keto masa do te shkaktojne dhembje sigurisht por cmimi do tia vleje ne fund shkruhej dje ne kete gazete qe eshte edhe gazeta me tirazh me te madh ne vend.

Dhe se fundmi britaniket mund te gjejne lehtesim ne faktin se te pakten parja e televizionit nuk do te jete me e shtrenjte se me pare nje nga taksat e pakta qe nuk eshte prekur ne paketen e fundit tronditese.