Sa ka dorë Kadareja!?

Nse ndonj gj nuk do t shkonte me dramatizimin e veprs “Darka e gabuar” t Kadares, regjisori Fatos Haxhiraj sht shprehur se do t nxirrte menjher nga anta librin e shkrimtarit dhe do t konsultohej. Ndrsa kur u pyet nga media se sa dor kishte Kadareja mbi punn e tij si konceptues i romanit pr skenn e teatrit, Haxhiraj dorzoi skenarin dhe tha: “Kjo sht dora e Kadares”. Pr t, bashkpunimi me shkrimtarin Ismail Kadare ka qen qensor! Regjisori tregon se sht konsultuar me t dhe ka marr garanci pr ndihm t mtejshme nse do t’i duhet pr t qen sa m produktiv n 50 faqet e dramatizimit t romanit. Qart nuk u kuptua se pr far e kishte fjaln regjisori, t cilin n teatr e kujtojn - n kt rikthimin, papritur, pas 20 vitesh - si regjisor i angazhimeve t mdha skenike.

Edhe pr kt pjes Haxhiraj, sikur ndokush do t’i prvidhte zanatin e regjisorit, ka qen mjaft fjalpak aq sa pr t kuptuar se far ka n kok mbi veprn e Kadares. Skepticizmin ndaj ktij regjisori, si besimtar i veprave t mdha klasike n kohn e diktaturs, na e shuajn shpejt kolegt e tij: duhet ta presim Haxhirajn, se sht befasues. Kto ishin fjalt e para dy muajve, kur regjisori prezantoi n tavolinn e puns, si pjesn, ashtu dhe stafin e aktorve, t cilt i largoi nga klisheja e fjals “kast”, si gjoja llaf modern n teatr, dhe preferoi t’i quante nj ekip, skuadr.

“Mendoj se nj pjes e till kombtare do ta nderoj teatrin dhe aktort q luajn. Ne jemi nj skuadr q shpresojm se do t japim m t mirn”. Pikrisht pr morin e personazheve t par n romanin e Kadares dhe vazhdimisht duke ngulur kmb tek idet e tij, Haxhiraj tha se zgjodhi kt vepr, edhe si garanci paraprake pr nj shfaqje t mir.

Kjo pjes u przgjodh nga bordi i TK-s si m e mira e dramave kombtare q iu prgjigjn ftess s ktij institucioni.

“E kam przgjedhur kt roman pr idet q ka dhe pr faktin se kur e kam lexuar pr her t par, pash atje shum personazhe q mund t viheshin n sken”, - sht shprehur Haxhiraj, i cili sot del srish para medias, tani me nj pun t prfunduar, dymujore. N krye ky regjisor shum pak ka shprehur nga pjesa e tij e puns estetike mbi veprn, pra si krijimtari origjinale duke shprehur se preferonte nga vepra dhe se i ka kushtuar nj rndsi ndrthurjes q ka romani; mes komikes, tragjikes dhe ironis.

Me nj fjal, vizioni i ardhur prej Haxhirajt ka qen: Kadare sht me t vrtet shekspirian. Pr kt ka krahasuar finalen e personazhit t romanit “Darka e gabuar”, doktorit, q sht e ngjashme me finalen e Mbretit Lir. “Por nse vnien n sken t ktij t fundit mund ta konceptosh si t duash, pa u rrekur t’i afrohesh modelit t vrtet, pr t cilin nuk ka nj konturim, doktori sht nj personazh i s sotmes”, - ka thn regjisori Haxhiraj. Pr ta kuptuar apo lexuar m qart kt regjisor pritet jo vetm premiera, por dhe far do t’i thot sot medias nse detyrat e tij estetike jan prmbushur mbi veprn e Kadares, edhe pse mund t bhet fjal pr nj pasqyr shekspiriane t shfaqjes. Haxhiraj n przgjedhjen e stafit t aktorve - Ndriim Xhepa, Artan Imami, Bujar Asqeriu, Naum Shundi, Pirro Malaveci, Marjana Kondi, Erjona Kakeli, Mehdi Malkaj etj. - sht shprehur se kta do t veshin e zhveshin petkat e dy personazheve gjat kohs q jan n sken. “E kemi zgjedhur kt mnyr edhe si element artistik t shfaqjes, por edhe pr munges t aktorve”, - ka thn regjisori.

Protagonistt e ksaj drame, aktori Ndriim Xhepa - q rikthehet pas nj viti n teatr, n rolin e gjermanit - si dhe aktori Artan Imami, edhe ky i rikthyer jo si sqimatar dhe refuzues rolesh, si i pari - jan shprehur entuziast, qoft pr punn e regjisorit Haxhiraj, pa dyshim dhe pr potencn e veprs. “Vepra hyn n veprat me cilsore t Kadares. Dramatizimi i ktij romani prbn t veantn dhe vlern e par t ksaj premiere. Pastaj shoqrohet me dramatizimin q sht kryer nga vet regjisori Fatos Haxhiraj, q rikthehet n teatr pas 20 vitesh”, - ka thn Xhepa.

Por far sht ndier m tepr si entuziazm politik nga Teatri Kombtar ka t bj me vnien n sken t nj vepre kombtare, dinjitoze e cila sht przgjedhur si fituese pr krijimtari kombtare, q do t shrbej edhe si kremtim i 65 viteve t jets s ktij institucioni.