Vitet e suksesshme kane kaluar - Mbi investimet e gjermaneve ne Evropen Juglindore
Me kalimin e kohes une kam kuptuar se ky eshte nje vend i mrekullueshem qe ofron shume. Brenda tre oresh mund te shkosh nga Mesdheu ne Detin e Zi. Ketu ka male te mrekullueshme. Mua me pelqen skija. Keshtu qe mua me pelqen ketu. Kur degjon keto fjale mendon se Gabor Takacs-i qe i thote keto fjale punon per ndonje zyre udhetimesh dhe eshte duke bere reklame per Bullgarine. Por nuk eshte keshtu. Gjermani eshte sipermarres. Dhjete vjet me pare ai ka krijuar firmen e tij ne Sofje. Ai importon software nga Gjermania ne Bullgari dhe prodhon vete programe IT. Dhjete vjet me pare ketu sundonte nje atmosfere ndryshimesh thote ai Ishin kohe te tjera nga sot. Bullgaria nuk ishte ende anetare e BE-se dhe kushtet ishin shume te favorshme. Niveli i rrogave ishte shume i ulet. Tregu i punes kishte specialiste shume te mire dhe une kisha qene edhe me pare ne Bullgari. Ndaj mora vendimin te krijoja ketu nje firme.
Gabor Takacs furnizon tani tregun bullgar. Nga qendra e tij ne Sofie ai eksporton ne Turqi Greqi dhe Rumani. Po aty ku dikur kushtet premtonin sukses per krijuesit e firmave dhe shpresa ishte e madhe gjerat kane ndryshuar. Suksesi i madh ka shkuar. Ndaj edhe tregu nuk eshte me interesant.
Njesoj si Gabor Takacs mendojne edhe investitoret e tjere gjermane. Interesi i investitoreve te huaj ne Evvropen Juglindore ka rene shume gjate kohes se krizes. Kete e tregon nje studim i Dhomes gjermane te Industrise dhe Dhomave te tregtise.
Kjo influencon ne humorin e firmave ne Evropen Juglindore. Ne sondazhin e fundit per koniukturen vendet e rajonit marrin per vitin 2010 nota te keqija. Keshtu per shembull situata e pergjithshme ne Serbi shihet me sy me kritik se nje vit me pare. Gati te gjithe te pyeturit japin vleresimin keq ose mjaftueshem. Vetem 3 perqind japin vleresime pozitive. Njejte eshte rezultati edhe per Kroacine. Vleresimet negative per gjendjen ekonomike shpjegojne edhe renien e investimeve direkte gjate krizes. Ne Bullgari investimet direkte gjermane rane me nje te treten ne krahasim me vitin 2008. Kriza ka lene gjurme. Firmat jane skeptike sa i perket investimeve te reja. Ato e dine se ambienti makroekonomik mund te ndryshoje shume ne varesi te krizes ekonomike. Ndaj firmat kane medyshje sa i perket investimeve te reja thote Andreas Breinbauer zevendesrektor i Shkolles se Larte BFI ne Vjene. Moto Go East vazhdon te jete aktuale por ajo nuk nenkuptom me vendet e Evropes juglindore por Kinen dhe tregjet aziatike ne pergjithesi.
Per firmat gjermane vazhdojne te mbeten interesante vendet e vjetra anetare te BE-se. Keto rajone ofrojne tregje shitjeje. Ndryshe eshte me Evropen Juglindore mendon Jens Bastian specialist ekonomie ne fondacionin grek per politiken e jashtme dhe evropiane ne Athine Nuk duhet harruar qe rajoni eshte i vogel. Kontributi ekonomik eshte i vogel dhe nga numri i popullsise nuk eshte me interesant. Prandaj firmat nuk duhet te perqendrohen ne vende si Shqiperia ose Mali i Zi por duhet te perhapen ne nje rrjet.Bildunterschrift Investimet Gjermani 2010
Por investitoret nuk hezitojne vetem per shkak te madhesise se tregjeve ne Evropen Juglindore. Ky rajon duhet te luftoje ende me mbetjet e tranzicionit si administrate publike ineficiente sistem juridik me mangesi infrastrukture e keqe mungese transparence ne dhenien e tenderave dhe fuqia e vogel blerese.
Megjithate ne fund te tunelit duket drita. Zera pozitive degjohen nga rajoni. Kriza duket se ka kaluar. Dhe investitoret gjermane e kane ndier kete thote Karl Schick nga Dhoma e Industrise ne Ulm.Ne kemi kerkesa nga firmat gjermane qe duan te angazhohen ne Evropen Juglindore. Per shembull nga industria e automobileve si dhe nga sektori i energjive te rinovueshme. Ne keto sektore do te kete vitin e ardhshem zhvillime interesante.
Nje e treta e firmave te pyetura ka bere plane te investoje ne Bullgari me shume kete vit. Perspektiva te mira per tregun bullgar te punes sepse 40 perqind e firmave duan te rrisin numrin e punonjesve. Edhe ne Kroacinvestitoret shohin me optimizem ne te ardhmen. Numri i firmave qe mendon te rrise investimet ne vitin 2011 eshte dyfishuar ne krahasim me nje vit me pare.Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Projekt per prodhimin e energjise elektrike me forcen e eres
Ne vendet e Evropes Juglindore ekziston potencial i madh zhvillimi. Ne menjanimin e mbeturinave firmat gjermane kane shanse te mira. Bullgaria dhe Rumania do te arrijne vitin e ardhshem standartet e BE-se ne sektorin e ambientit. Ketu kerkohet shume know-how gjerman. Rajoni eshte interesant edhe per prodhim sepse kostot e prodhimit vazhdojne te jene me te ulta se ne Gjermani. Nje firme nga Schwarzwald hapi pak kohe me pare nje fabrike prodhimi te motoreve ne Subotice Serbi. Prodhimet e gatshme riimportohen ne Gjermani. Shenja te mira keto per Evropen Juglindore.
AutorRayna Breuer/Aida Cama
RedaktoiAngjelina Verbica